हिंदू धर्म म्हणजे काय?
२००० मध्ये गुरु सियाग यांनी दिलेल्या व्याख्यानातील हिंदू धर्मावरील उतारा:
“हिंदू धर्म म्हणजे काय? जर कुणी हे प्रश्न विचारले तर आपण फक्त म्हणू की आम्ही हिंदू आहोत. पण हिंदू म्हणजे काय हे खरेच सांगू शकत नाही. हिंदू म्हणजे पूर्ण विकसित मानव असणे. मी जाणकार आहे; आज असा नाही. पण आमच्या धार्मिक दर्शनानुसार हिंदू धर्माचे अनुयायीचा अर्थ असाच आहे. हा अद्वैत (अद्वितीय) तत्त्वज्ञान आहे जे फक्त आम्ही जगाला दिले आहे. इतर सर्व धर्म द्वैतावर (द्वैत) आधारित आहेत ज्यात देव आणि मानव दोन वेगळ्या सत्तां आहेत. ते म्हणतात की मानवाला देवाला थेट अनुभवणे आणि जाणणे अशक्य आहे. पण हिंदू दर्शनाचा अंतिम उद्देश देवाला थेट अनुभवणे आणि जाणणे हाच आहे. देवाची जाणीव नसताना मानवी जीवन पूर्ण होऊ शकत नाही.
“प्रश्न आहे: अद्वैत तत्त्वज्ञान मानवाच्या पूर्ण उत्क्रांतीसाठी वाव देत असेल तर ते व्यावहारिकपणे साकार करण्याची प्रक्रिया किंवा पद्धत काय? फक्त हिंदू धर्मातच ही प्रक्रिया सांगितली आहे. तो म्हणतो की मानव एकाच जीवनात दोनदा जन्म घेतो. आई-वडिलांमधून होणारा जैविक जन्म हा पहिला शारीरिक जन्म आहे. गुरूला भेटून आणि त्याच्याकडून आध्यात्मिक दीक्षा घेतल्यावर हा दुसरा आध्यात्मिक जन्म आहे. (गुरू मार्गदर्शनाखालील आध्यात्मिक सराव अद्वैत तत्त्वाचे व्यावहारिक अनुभवाचे प्रक्रिया आहे). सिद्ध योग दीक्षा घेतल्यावर आणि आध्यात्मिक मार्ग पाळल्यावर शिष्य अंततः आत्म-साक्षात्कार मिळवतो—स्व-ज्ञान. शिष्याला खरे स्व (भौतिकदृष्ट्या वैयक्तिक स्व म्हणून जाणणाऱ्या स्वापासून वेगळे) जाणीव होते.
“आज आत्म-साक्षात्काराच्या तात्त्विक संकल्पनेच्या पुस्तकी ज्ञानामुळे आम्हा सर्वांपैकी लगभग सर्वजण गुरूंकडे अद्वैत तत्त्व व्यावहारिक अनुभवण्यासाठी जातो. मात्र गुरू दीक्षा घेण्यापूर्वी आणि नंतरच्या मानसिक रचना, वर्तन आणि दिनचर्येत कोणताही फरक दिसत नाही.
मात्र, हे म्हणजे हिंदू संकल्पना—एकाच जीवनात दोनदा जन्म—कोणाची कल्पना आहे असे नाही. ही वास्तव आहे (जर गुरू खरा जागृत असेल जो शिष्यात आध्यात्मिक परिवर्तन घडवू शकतो). हिंदू धर्म खरा विश्वधर्म आहे. माझे शिष्य विविध जाति, वर्ण, धर्म, राष्ट्रांचे आहेत. पार्श्वभूमी वेगळी असली तरी मानवी शरीराची रचना एकच आहे. म्हणून पार्श्वभूमी वेगळी असूनही आध्यात्मिक परिवर्तन एकच होते. हिंदू दर्शन धार्मिक धर्मांतर किंवा प्रचार मानत नाही. तो व्यक्तीत अंतरिक बदल, परिवर्तन (बाह्य ओळख बदलणे नव्हे, जसे एका धर्मातून दुसऱ्यात जाणे) सांगतो. मी इतर धर्मांच्या लोकांना सांगतो, ‘तुमचा धर्म सोडू नका पण मी दाखवलेली व्यावहारिक पद्धत पाळा जी तुमची अंतरिक ऊर्जा जागृत करेल आणि जीवन बदलेल.’”
