अजपा जप के हो?
यो संस्कृत शब्द हो जसको शाब्दिक अर्थ “जपिएको नभएको जप” हुन्छ। जब साधकले गुरु सियागले दिएको मन्त्रलाई केही हप्ताको निरन्तरतामा जप गर्दछ, मन्त्र जप (मानसिक जप) सहज र अनायास हुन्छ, र यो अनिच्छुक रूपमा भित्रै जपिन्छ। साधकलाई यसमा मात्र ध्यान दिनु पर्छ। यो अवस्था अजपा जप भनिन्छ। क्रीयाहरू कुण्डलिनीबाट साधकको इच्छा वा प्रयास बिना उत्पन्न हुन्छन्। यस्तै, अजपा जप कुण्डलिनीबाट प्रभावित धेरै दैवी अनुभवहरू मध्ये एक हो। अजपा जप सबै साधकहरूले अनुभव गर्छन् जसले गुरु सियागको मन्त्रलाई निरन्तर समयसम्म समर्पित रूपमा जप गर्छन्। यो अनुभवको लागि कुनै निश्चित अवधि (जप सुरु भएको समयदेखि) हुँदैन; यो प्रत्येक व्यक्तिमा फरक हुन्छ। निश्चित कुरा यो हो कि यो अनुभव तिन साधकहरूलाई हुन्छ जसले दिनभरि यथासम्भव निरन्तर जप गर्छन् (हाम्रो अघिल्लो पोस्टमा घडीभरि जप बारे हेर्नुहोस्)। यदि जपमा केही दिनको अन्तराल आउँछ भने, अभ्यास असंगत हुन्छ, र साधकलाई अजपा जप अनुभव गर्न त्यति नै बढी समय लाग्छ।
जप भनेको मन्त्रको जप हो। यो आध्यात्मिक मार्गमा उच्च चेतनातर्फ मोक्षको अन्तिम लक्ष्य प्राप्त गर्न साधकले प्रयोग गर्ने पहिलो र प्रमुख उपकरण हो।
साधकले अभ्यासको प्रारम्भिक चरणमा मन्त्रलाई अथक रूपमा दोहोर्याउनु पर्छ। यो मन्त्र र यसले प्रतिनिधित्व गर्ने दैवी शक्तिको साधकको मनमा जागरूकता स्थापित गर्न गरिन्छ। निरन्तर जपले अन्ततः मन्त्रलाई साधकको सचेत प्रयास बिना नै दोहोरिन्छ। तब उनी मन्त्रको निरन्तर उपस्थितिप्रति पूर्ण रूपमा सचेत हुन्छन्। यो केही हप्तामा हुन सक्छ, साधकको दृढता र भक्तिमा निर्भर गर्दै। यसलाई अजपा जप भनिन्छ। “जप” शब्दअघि “अ” उपसर्गले साधकको आफ्नै सचेत प्रयास बिना हुने जपलाई जनाउँछ।
अजपा जपलाई सामान्यतया “स्वचालित” जप भनिन्छ। तर वास्तवमा यो अवस्थामा साधक दैवी शब्दप्रति पूर्ण रूपमा सचेत हुन्छ जुन सधैं उपस्थित छ र सबै प्राणीहरूको आन्तरिक चेतनामा स्वतःस्फूर्त रूपमा व्याप्त र गुञ्जिन्छ। अजपा जप एक महत्वपूर्ण सीमा हो, जसपछि साधक उच्च आध्यात्मिक चेतनाको स्तरमा अघि बढ्छ।
यो अवस्था अनुभव गर्न, शिष्यले आफ्नो जागृत अवस्थामा दिनचर्या र क्रियाकलापहरू (खाना खाने, नुहाउने, दौडने, गाडी चलाउने, खाना पकाउने आदि) गर्दा मन्त्रलाई अथक रूपमा जप (मानसिक दोहोर्याउने) गर्नु पर्छ। चूँकि जप मनमा मौन रूपमा गरिन्छ, यसले साधकको क्रियाकलापलाई बाधा गर्दैन न त आसपासका अरूलाई विचलित गर्छ। जब जप हृदयस्पर्शी (यान्त्रिक नभई) हुन्छ, साधकले अभ्यासको प्रारम्भमै व्यक्तित्वमा उल्लेखनीय परिवर्तनहरू महसुस गर्छन्।
अजपा जपका संकेतहरू
के यो अजपा जप हो? कसरी निश्चित हुने?
अजपा जपको अनुभव दुई संकेतहरूले पुष्टि गर्छन्:
- सामान्यतया जब हामी कुनै मानसिक एकाग्रता चाहिने क्रियाकलापमा संलग्न हुन्छौं, मन्त्र जप सम्भव हुँदैन। तर जब अजपा जप हुन्छ, जप जारी रहन्छ यद्यपि मन अन्यत्र संलग्न हुन्छ। यो प्रायः यस्तो लाग्छ जसरी साधकको समर्पण देखेर कुण्डलिनीले आफैं जपको जिम्मेवारी लिन्छिन्।
- जब हामी राति बीचमा ब्यूँझिन्छौं, हामी तुरुन्तै सचेत हुन्छौं कि मन्त्र जपिइरहेको छ।
यो अनुभव हुँदा के गर्ने?
- पहिलो र प्रमुख: यसको आनन्द लिनुहोस्! जब साधकहरूले अनुभवलाई खुलापन र खुशीसाथ (सन्देह र डरको सट्टा) लिन्छन्, त्यो कृपाको प्रभाव बढ्छ। अजपा जपको अवस्थामा साधकको सकारात्मकताले गहन आनन्दको अनुभव गराउँछ।
- गुरु सियागले शिष्यहरूलाई दिनमा ७-८ पटक जपमा ध्यान दिन सल्लाह दिन्छन्। उनी भन्छन्, “जब तिमीहरूले मैले दिएको मन्त्रलाई अथक जप गर्छौ, जप अनिच्छुक हुन्छ। तिमी प्रयास गरे पनि रोक्न सक्दैनौ। तिमीलाई यस्तो लाग्छ जसरी तिम्रो आन्तरिक अस्तित्वमा ‘कसैले’ जपको कर्तव्य सम्हालेर तिमीलाई प्रयासबाट मुक्त गरेको छ। दिनभरि यो जपमा ७-८ पटक ध्यान देऊ। यति नै पर्याप्त छ। तिम्रो जीवनशैली वा खानपानमा कुनै परिवर्तन गर्नु पर्दैन। कुनै कुरा निषेध छैन। परिवर्तन आफैं हुन्छ।”
